Lieven Boes
God, volk en koning in het Zuid-Nederlandse politieke discours van de vroege 17e eeuw: Nicolaus Vernulaeus’ Institutionum politicarum libri quattuor (1623)

Het politiek denken van de late humanisten uit de vroege 17de eeuw is, in tegenstelling tot dat van hun voorgangers uit de 15de en 16de eeuw, nog grotendeels onbekend terrein voor historici. Aan de hand van het werk Institutionum Politicarum Libri Quattuor (1623) van de Leuvense humanist en professor Latijn en retorica Nicolaus Vernulaeus zal ik aantonen dat dit ontbreken van historische kennis allerminst een gebrek aan politiektheoretisch denkwerk uit die periode weerspiegelt.

Vernulaeus houdt er erg originele denkbeelden op na in verband met staat en politieke macht. Hij maakt een diepgaande analyse van de respublica die volgens hem bestaat uit twee componenten: een materie en een vorm. Concepten als volk, religie en imperium staan centraal in zijn betoog en worden soms op een erg onconventionele manier ingevuld.